CBAM is de Europese koolstofgrensheffing die koolstoflekkage voorkomt en een gelijk speelveld voor Europese industrie waarborgt.
Het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) is een Europese verordening (EU 2023/956) die per 1 oktober 2023 in een overgangsfase is ingegaan. Het mechanisme legt een impliciete koolstofprijs op aan geïmporteerde goederen uit landen buiten de EU.
Europese bedrijven betalen al via het EU ETS (Emissions Trading System) voor hun CO₂-uitstoot. Zonder CBAM zouden zij worden benadeeld door concurrenten uit landen zonder vergelijkbare koolstofprijzen — het zogenaamde koolstoflekkage-effect.
CBAM corrigeert dit door de CO₂-kosten te spiegelen: importeurs betalen voor de ingebedde emissies van hun producten, overeenkomstig de EU ETS-prijs.
De CBAM-prijs is gekoppeld aan de ETS-prijs. Als een producent in een derde land al een vergelijkbare koolstofprijs betaalt, kan dit worden verrekend — zodat er geen dubbele belasting ontstaat.
CBAM wordt stapsgewijs ingevoerd. Hier ziet u de volledige tijdlijn met alle mijlpalen en deadlines.
De Europese Commissie presenteert de Green Deal met als doel Europa klimaatneutraal te maken in 2050. Een koolstofgrensheffing wordt voor het eerst serieus besproken als onderdeel van de klimaatambitie.
HistorischCBAM wordt officieel geïntroduceerd als onderdeel van het Fit for 55-pakket, gericht op een reductie van broeikasgassen met 55% in 2030 ten opzichte van 1990. Het voorstel omvat staal, aluminium, cement, kunstmest en elektriciteit.
HistorischOp 17 augustus 2023 treedt Verordening (EU) 2023/956 in werking. Per 1 oktober 2023 start de overgangsfase: importeurs moeten kwartaalrapporten indienen over ingebedde emissies. Er zijn nog geen betalingsverplichtingen, maar de dataverplichtingen zijn aanzienlijk.
ActiefImporteurs dienden vóór 31 december 2024 geautoriseerd CBAM-declarant te zijn bij de bevoegde nationale autoriteit (in Nederland: RVO). Zonder vergunning is importeren van CBAM-goederen niet langer toegestaan.
Verstreken deadlineGedurende 2025 worden de rapportagemethodologieën verder aangescherpt. Waterstof wordt toegevoegd als zesde CBAM-sector. Importeurs moeten geverifieerde emissiedata aanleveren via geaccrediteerde verificateurs.
Huidig jaarVanaf 1 januari 2026 moeten importeurs daadwerkelijk CBAM-certificaten aankopen en inleveren. De prijs is gekoppeld aan de ETS-weekprijs. Tegelijkertijd worden de gratis ETS-rechten voor Europese producenten stapsgewijs afgebouwd (tot 2034).
AankomendCBAM is momenteel van toepassing op de volgende zes productcategorieën. De Europese Commissie kan het toepassingsbereik in de toekomst uitbreiden.
De grootste CBAM-sector. Omvat ruw staal, profielen, draad, buizen en platen. Veel Nederlandse importeurs betrekken staal uit Turkije, India en China.
Primair en secundair aluminium, legeringen en verwerkte aluminiumproducten. Hoge CO₂-voetafdruk door energieverbruik bij smelten.
Cementklinker en cement. Een van de meest CO₂-intensieve industrieën ter wereld, met beperkte alternatieven voor decarbonisatie.
Stikstofkunstmest zoals ureum en ammoniumnitraat. Intensief aardgasgebruik in het productieproces maakt dit een CO₂-zware sector.
Import van elektrische energie vanuit derde landen. Emissies worden berekend op basis van de emissiefactor van het productieland.
Toegevoegd als zesde sector in 2025. Zowel groene als grijze waterstof valt onder CBAM, afhankelijk van de productiemethode en emissiefactor.
CBAM legt concrete verplichtingen op aan importeurs. Hieronder een overzicht van de belangrijkste eisen.
Elke EU-importeur van CBAM-goederen moet zich registreren als geautoriseerd CBAM-declarant bij de nationale autoriteit (Nederland: RVO). Zonder registratie is import niet toegestaan.
Voor elk importkwartaal moet u een rapport indienen in het CBAM Transitional Registry met gegevens over de ingebedde emissies, hoeveelheden en herkomst van de goederen.
U bent verantwoordelijk voor het ophalen van nauwkeurige emissiegegevens bij uw buitenlandse toeleveranciers. Dit vereist proactief leveranciersmanagement en duidelijke dataprotocollen.
Vanaf 2026 koopt u CBAM-certificaten via het nationale register. Per ton CO₂ moet één certificaat worden ingeleverd. De prijs is wekelijks gekoppeld aan de ETS-marktprijs.
Emissiedata dient te worden geverifieerd door een geaccrediteerde derde partij conform de CBAM-uitvoeringsverordening. Onverifieerde data leidt tot sancties.
Niet-naleving van CBAM kan leiden tot aanzienlijke financiële sancties:
Onze CBAM-specialisten helpen u met alle verplichtingen — van registratie tot certificatenbeheer.
Maak een afspraakBekijk onze uitgebreide kennisbank of plan een vrijblijvend gesprek.